2: We versterken het vak van de zorgprofessional

Sensire maakt met haar vernieuwende visie op zorg en bijbehorende aanpak ‘Naobij de buurt’ een fundamentele omslag: van zorg georganiseerd rond systemen, naar zorg vanuit de leefwereld van de cliënt. Iedere zorgprofessional sluit op zijn of haar manier en vanuit eigen vak en functie aan op iemands leven, om samen met het netwerk van de cliënt te zorgen voor diens kwaliteit van bestaan. We beseffen ons dat we in deze omslag veel van onze collega’s verwachten. Dat maakt het vak interessant, de autonomie voelbaar en merkbaar, én geeft zowel vrijheid als verantwoordelijkheid. Daarom ondersteunen we zorgprofessionals op verschillende manieren om dit goed te kunnen doen.

Op basis van wat iemand nodig heeft om zijn of haar leven te kunnen blijven leiden werkt een mix van verschillende zorgprofessionals met elkaar samen. Zorgprofessionals worden steeds meer ingezet (én opgeleid) op werkzaamheden die horen en passen bij zijn of haar behoeften, competenties en vaardigheden. Waarbij de één meer de focus heeft op zorghandelingen (bij somatische- of psychogeriatrische klachten en/of revalidatie), heeft de ander meer focus op welzijn (zoals de zussen Marleen en Dineke Kamphuis, Verzorgende IG en Helpende Plus).

Leren en reflecteren als onderdeel van het werk

Voor iedere ‘rol’ rondom een cliënt hoort reflectie op de professionele identiteit bij de ontwikkeling die we maken: wie ben ik in relatie tot de cliënt, welke rol neem ik, en welke keuzes horen daarbij? Die vraag geldt voor alle functies binnen het zorgdomein.

Leren maken we onderdeel van het werk. Zorgprofessionals groeien via reflectie, toetsing, interne visitatie en gedeeld vakmanschap. We zetten in op bekwaam is inzetbaar: inzet op basis van actuele deskundigheid, niet alleen op functie of diploma, en vanuit eigen regie op bekwaamheid.

Ruimte aan de zorgprofessional

Binnen Sensire staat Verpleegkundig Meesterschap centraal. De essentie van Verpleegkundig Meesterschap is dat onze professionals eigenaar zijn van het complete zorgproces en daarmee verantwoordelijk voor de kwaliteit en de inzet van mensen en middelen.

Maar dit leiderschap is niet hetzelfde als onbeperkte vrijheid. Collega's willen graag de ruimte om meesterschap waar te kunnen maken, maar hebben tegelijkertijd behoefte aan duidelijke kaders tot waar deze vrijheid grenst. Afgelopen jaar is gebleken dat Sensire niet altijd genoeg kaders heeft geboden om onze zorgprofessionals hierin te ondersteunen om binnen de gegeven ruimte meesterschap waar te kunnen maken.

Het ondersteunend domein heeft op verschillende vlakken kaders te bieden, zoals op bedrijfsmatigheid, kwaliteit en duurzame inzetbaarheid. Maar wanneer is het bedrijfsmatig een voldoende, of wanneer is er sprake van kwaliteit van bestaan? Zonder goede voorbeelden en succesfactoren lukt het zorgprofessionals niet om de juiste hulpvraag te stellen en slaagt Sensire er nog niet voldoende in om deze zorgprofessionals goed te ondersteunen.

Uit de resultaten van het interne waardenonderzoek - een onderzoek naar de samenhang tussen de waarden van onze collega’s en de organisatie - bleek dat deze ruimte samen beter vormgegeven moet worden. Een collega verwoordde het kort en bondig: “Ik vind het vertrouwen mooi, maar je wordt wel erg in het diepe gegooid.”

Sensire is ervan overtuigd dat Verpleegkundig Meesterschap en de ruimte die hiermee geboden wordt ervoor zorgt dat verpleegkundigen eigenaar blijven van hun vak. Het doorontwikkelen van het Verpleegkundig Meesterschap, de overeenkomst die we met hen maken, de afspraken rondom teamverantwoordelijkheid en de inzichten vanuit de verschillende ondersteunende dashboards vanuit het Sensire Informatiehart (zie hoofdstuk drie van dit kwaliteitsbeeld) zijn stappen om meer kaders te bieden en tegelijkertijd ruimte te geven om hun vak uit te oefenen met het eigenaarschap, beslissingsbevoegdheid en verantwoordelijkheid op de juiste plekken.

Juiste zorg op de juiste plek: ieder zijn rol

Volgens ons programma-aanpak Naobij de buurt kijken we nog meer naar de juiste zorg op de juiste plek, natuurlijk in samenwerking met anderen in het netwerk van de cliënt. “Om nu en straks zorg te kunnen blijven leveren moeten we kritisch zijn op wat we wel en niet doen. Hoe gek het misschien ook klinkt, ik zie en ervaar dat als een kans”, zegt Inez Hegeman, verpleegkundige op het Grotenhuis in Twello. “Als verpleegkundige merk ik echt een verschuiving van taken in de positieve zin van het woord. Ik ga mee op huisbezoek, krijg de mogelijkheid om te kijken naar de inzet van zorg op een dusdanige manier, dat het leuk blijft voor iedereen. Dus én voor de collega’s én voor de bewoners. Met behulp van familie en naasten.”

Om nu en straks zorg te kunnen blijven leveren moeten we kritisch zijn op wat we wel en niet doen."

Anders opleiden vraagt meer dan goede bedoelingen

Jarenlang hebben we binnen de zorg mensen opgeleid vanuit vaste functies en herkenbare rollen. De beweging naar zorg dichtbij laat echter zien dat andere competenties minstens zo belangrijk zijn: het ontmoeten, verbinden en het samenleven in de buurt. Om deze verschuiving te ondersteunen wil Sensire graag ook met mensen zonder zorgopleiding werken. Niet met de reden om de taken van zorgprofessionals één op één te vervangen of als snelle oplossing voor het mogelijke arbeidstekort, maar vooral omdat zij met hun (niet-medische) blik op het gewone leven een ander perspectief meenemen in het werken aan kwaliteit van bestaan.

Het lukt op dit moment nog onvoldoende om anders opgeleiden organisatiebreed in te zetten. Zonder de juiste kaders wat anders opgeleiden precies gaan doen, en onvoldoende mensen en middelen om dit proces van dichtbij te ondersteunen, bleek het nog niet haalbaar om anders opgeleiden binnen heel Sensire in te gaan zetten. Wel bouwt Sensire zorgvuldig aan kaders via HR, zorginhoud en Meesterschap. Dit zijn belangrijke eerste stappen om uiteindelijk anders opgeleiden goed te kunnen ondersteunen in de praktijk.

Op de Grachten Promenade zien we dat succes juist ontstaat door ‘gewoon’ te beginnen en te leren in de praktijk. Daarom wordt er in regio Noord al wel verder geëxperimenteerd met anders opgeleiden. Ook worden cursussen voor anders opgeleiden al gezamenlijk met andere VVT-instellingen in de regio georganiseerd. De verandering die mede door het Generiek Kompas wordt ingezet vraagt steeds om hier als organisatie keuzes in te maken: zetten we breed in, of gaan we eerst verder met experimenteren en leren? Aankomend jaar gaat Sensire verder met het inzetten van anders opgeleiden in de praktijk, zodat deze nieuwe collega’s op de juiste manier ondersteund en ingezet kunnen worden.

We hebben echt iedereen nodig. Want “Oude patronen werken lang niet altijd meer,” zegt Elly Beunk, verzorgende IG bij Sensire en Ambassadeur Verzorgenden bij V&VN. “Door maatschappelijke ontwikkelingen, zoals vergrijzing bij zowel de cliënt als de professional, is een andere werkwijze nodig om de zorg overeind te houden. De zorg voor de cliënt moet centraal staan en niet de manier waarop we die zorg gaan verlenen. We hebben daarbij iedereen in de maatschappij nodig, niet alleen zorgprofessionals.” Beunk heeft meegewerkt aan een verkorte versie van het Generiek kompas: de versie voor professionals in de zorg.

Zorgondersteuningsteam

Een ander goed voorbeeld hoe Sensire kwaliteit van bestaan centraal zet in de zorgverlening en gebruik maakt van verschillende rollen is middels het zorgondersteuningsteam. Dit team is specifiek gericht op het ondersteunen en begeleiden van cliënten bij hun dagelijkse activiteiten zodat mensen langer thuis kunnen wonen. Deze collega’s helpen met structuur aanbrengen en werken aan welzijn door bijvoorbeeld samen te wandelen. Cynthia Rusink werkt in de wijk in het zorgondersteuningsteam van Aalten: "Er gewoon even voor iemand kunnen zijn, dat vind ik heel mooi aan dit werk. Dat ze blij zijn als ze je weer zien en dat ze zich geholpen voelen. Of het nu gaat om praktische zorg, het beantwoorden van vragen of een luisterend oor bieden." En toch gaat deze ontwikkeling niet vanzelf. Het gewone leven volledig als uitgangspunt nemen blijkt in de praktijk soms lastig. De vraag of een wandeling wel zorg is, laat zien dat handelingen die het leven verrijken nog niet vanzelfsprekend als zorgwaardig worden gezien. Het blijft dus een uitdaging om het gewone leven te ondersteunen zonder het over te nemen, en juist dat is essentieel voor zorg terug naar de essentie.

Leren van incidenten

Ook in het leren van incidenten zijn we continu in ontwikkeling. Afgelopen jaar hebben we geëxperimenteerd met een nieuwe vorm van intern onderzoek: de teamanalyse. Het doel hiervan is gezamenlijk inzicht krijgen in wat er is gebeurd, hoe het heeft kunnen gebeuren en hoe het in de toekomst voorkomen kan worden. Dit draagt bij aan het gezamenlijke leer- en reflectieproces van de direct betrokken zorgprofessionals. Een deelnemer van de teamanalyse vorig jaar verwoordde het als volgt: “Het is een mooie manier om vanuit verschillende perspectieven een incident te bespreken en gezamenlijk te kijken waar mogelijke verbeterpunten liggen.” We hebben positieve ervaringen opgedaan met deze nieuwe manier van leren en verbeteren en we zien het als een waardevolle toevoeging op het ‘traditioneel’ leren van ernstige incidenten of calamiteiten.

Samenwerken aan verandering: de kracht van medezeggenschap

Hoe geef je richting aan een verandering die de hele organisatie raakt? En hoe begeleid je hbo-professionals in hun rol als dragers van die verandering? Tijdens de jaarlijkse VOC-dag - een bijeenkomst van de Verpleegkundige Raad, Ondernemingsraad en Centrale Cliëntenraad - gingen leden van de medezeggenschapsraden hierover in gesprek met de raad van bestuur en de Raad van Toezicht. Lees het verslag hier.

Voor de OR leverde de nieuwe - meer organische dan vastomlijnde - manier waarop we de zorg organiseren om de zorg ook voor de toekomst toegankelijk te houden specifieke vragen op zoals:

Wanneer wordt een experiment in een buurttuin de nieuwe standaard?
Hoe voorkom je dat veranderingen onomkeerbaar zijn vóórdat er formeel advies of instemming is gevraagd?
Hoe praat je proactief mee zonder de innovatiekracht en wendbaarheid te vertragen?

Lees hier meer over de stappen die de OR zet om zowel de dynamiek van het programma Naobij de buurt te respecteren als hun rol als OR te borgen.

Toekomstvisie Verpleegkundige Raad

Sinds de doorontwikkeling van de Verpleegkundige Adviesraad (VAR) naar een Verpleegkundige Raad (VR) binnen Sensire in 2024, is er een duidelijke koers uitgezet. De VR wil niet alleen meepraten, maar een actieve en strategische partner zijn voor de Raad van Bestuur. Om dit doel te bereiken, is er een meerjarenplan gemaakt met drie belangrijke pijlers: